III Toelichting op baten en lasten

Onderstaand lichten wij de afwijkingen boven € 100.000 toe. Dit doen wij allereerst voor budgetten die in meerdere programma's (programmaoverstijgend) voorkomen. Daarna lichten wij de resterende afwijkingen boven € 100.000 toe op de verschillende programma's. Hierbij houden we rekening met de al bij de programmaoverstijgende toegelichte bedragen.

In onze financiële verordening is opgenomen dat overschrijding van baten en onderschrijding van baten, lasten en investeringskredieten rechtmatig zijn, mits de raad tijdig is geïnformeerd. De raad is tijdig geïnformeerd over deze afwijkingen door vermelding van de afwijking met een toelichting in tussentijdse rapportages of bij de jaarrekening.

Programma overstijgend

1. Begrotingssaldo inclusief onvoorzien na 8e perioderapportage (6.011 V)
Het begrotingssaldo is ontstaan uit het beginsaldo van € 6.289.000 met daarop de mutaties in de 8 perioderapportages.

2. Personeelskosten huidig en voormalig personeel/inhuur (11 N)
Per saldo is het verschil op personeelskosten/inhuur € 1.564.000. Dit is ontstaan door een voordeel van € 930.000 op personeelskosten door het latere en niet ingevulde vacatures als gevolg van de situatie op de arbeidsmarkt. Het inhuurbudget laat een voordeel zien van € 429.000. Het totale inhuurbudget bedroeg € 4.554.000, waarvan we in 2025 werkelijk € 4.124.000 hebben besteed. Daarnaast ontvingen we € 204.000 meer aan uitkeringen personeel. Een nadeel ontstond door een hogere dotatie dan begroot aan de voorziening spaarverlof voor in totaal € 186.000 en een extra dotatie aan de voorziening APPA van € 1.575.000. Deze 2 voorzieningen hebben wij begin 2026 geactualiseerd, zodat een bijstelling in de begroting niet meer mogelijk was.

3. Onderhoud gemeentelijke gebouwen (186 V)
We hadden hogere kosten in onderhoudswerkzaamheden die we hadden voorzien en daarvoor was extra budget toegekend in 2025. Deze onderhoudswerkzaamheden hebben we uitgevoerd. Daarnaast schuiven enkele onderhoudswerkzaamheden door naar 2026.
Dit leidde tot een voordeel op het budget. Dit voegen wij toe aan de egalisatiereserve onderhoud gebouwen voor uitvoering in 2026.

4. Afschrijvingen (36 V)
Het voordeel op de afschrijvingslasten van € 36.000 is ontstaan door aan de ene kant een voordeel op de afschrijvingslasten van totaal € 603.000 en aan de andere kant een nadeel van € 567.000. Het voordeel van
€ 603.000 komt voornamelijk doordat afwaardering van de boekwaarde van het pand van garage Verlinde niet plaats kon vinden in 2025 (€ 503.500).De waarde van de grond van de aangekochte en gesloopte panden voor de Campus waardeerden we niet af (€ 92.500). Bij de 8e perioderapportage 2025 gingen we er vanuit dat het pand van garage Verlinde nog in 2025 gesloopt zou worden. Door mogelijke aanwezigheid van flora en fauna kon de sloop niet plaatsvinden in 2025. De afwaardering van de boekwaarde vindt nu in 2026 plaats.
Het nadeel op de afschrijvingslasten van € 567.000 komt voornamelijk omdat we in 2025 twee panden in de Nieuwstraat afwaardeerden ten behoeve van het Totaalplan Binnenstad (€ 462.000). Daarnaast waardeerden we een Combo voertuig af omdat deze total loss is gereden (€ 24.000), vervroegden we de afschrijving op de investering hybride werken van 2026 naar 2025 (€ 51.000) en waardeerden we de investering verduurzaming brede school Koewacht geheel af (€ 14.000) omdat de totale investering kleiner is dan de activeringsgrens van
€ 50.000.

5. Gas, water en elektra (880 V)
Ten opzichte van de piekjaren in 2021-2023 daalden de energieprijzen in 2024 en hielden we € 750.000 over op het budget energiekosten. Vanwege de onzekerheid op de energiemarkt voerden we voor 2025 een voorzichtige bijstelling van de energiekosten door van € 220.000 in de begroting. De in 2024 ingezette daling van de energieprijzen zette ook in 2025 door. Hierdoor hebben we een voordeel in 2025 van € 880.000.

6. Stortkosten/afval (185 V)
Door een lager aanbod van afval zijn minder stortkosten aan ons doorbelast. Omdat we hierbij afhankelijk zijn van een aanbod van met name het huishoudelijk afval, is het budget tussentijds niet bijgesteld.

Programma Wonen en leefbaarheid

7. Grondverkopen (-108 N)
De grondverkopen in de Rivierenbuurt als gevolg van onderwijshuisvesting de Steiger zijn nog niet gestart. We ramen een bedrag van € 240.000 opnieuw in 2026. Daarnaast hebben we meer gronden verkocht dan geraamd voor een bedrag van € 133.000.

8. Verkoop gebouwen (-973 N)
De verkoop van de Beurtvaartkade is nog niet afgerond. Doordat de ontwikkelaar de inhoud van het plan heeft aangepast is er mogelijk nog extra grond voor parkeren nodig. Hierover vinden nog gesprekken plaats. We hevelen de geraamde inkomsten over naar volgend jaar.

9. Verkeersmaatr. Techniek (incl. kabel en leidingen) (-188 N)
Het nadeel is ontstaan door meer uitgevoerde herstelwerkzaamheden voor de eerdere aanleg glasvezelnetwerk. In de 8e perioderapportage schatten we € 250.000 in aan kosten voor herstelschade die zijn ontstaan bij uitgevoerde werkzaamheden bij de aanleg Glasvezelnetwerk. We herstelden per eind 2025 voor een bedrag van € 440.000. Wij onttrekken deze € 440.000 aan de bestemmingsreserve glasvezelnetwerk om de kosten te dekken.

10. Riolering (-372 N)
Het nadeel is ontstaan door een toevoeging aan de voorziening riolering. Deze voorziening wordt altijd per eind van het boekjaar bepaald. In 2025 was er sprake van lagere kapitaallasten dan begroot. De lagere kapitaallasten zijn het gevolg van nog niet uitgevoerde investeringen. Voor de lagere kapitaallasten moet een voorziening worden gevormd. In 2025 doteren wij € 372.000 aan de voorziening riolering.

11. Afval (-272 N)
We ontvingen de definitieve afrekening 2024 van Olaz voor een bedrag van € 71.000 en we doteerden een bedrag van € 201.000 aan de voorziening afval. Deze voorziening wordt altijd per eind van het boekjaar bepaald. In 2025 was er sprake van lagere kapitaallasten dan begroot. De lagere kapitaallasten zijn het gevolg van nog niet uitgevoerde investeringen. Voor de lagere kapitaallasten moet een voorziening worden gevormd.

12. Begraafplaatsen en crematoria (-215 N)
Het nadeel is ontstaan door een toevoeging aan de voorziening begraafrechten. Deze voorziening wordt altijd per eind van het boekjaar bepaald. In de voorziening begraafrechten verwerken we schommelingen (tekorten en overschotten) op de exploitatie begraafplaatsen. Overschotten op de exploitatie worden aan de voorziening toegevoegd. In 2025 voegden wij € 81.000 aan de voorziening toe. Daarnaast ontstaat er een nadeel op de exploitatie door de extra kosten voor het ruimen van graven.

13. Grondexploitatie (293 V)
De grondexploitaties worden altijd per jaareinde herzien. Het voordeel betreft vooral het exploitatieplan Othene dat we afsloten en de winstneming toevoegden (€ 355.000) aan de bestemmingsreserve grondexploitatie.

14. Leges omgevingsvergunningen (541 V)
De aanvragen en legesopbrengsten omgevingsvergunningen liepen tot en met het 3e kwartaal flink achter. Daarom raamden we in de 8e perioderapportage fors af. Daarna ontvingen wij nog aanvragen voor aanleg- en omgevingsvergunningen van grote projecten. Doordat we de vergunningen verleenden in 2025 kwamen ook de leges ten gunste van 2025. Hierdoor ontstond een positief saldo van € 541.000.

15. Totaalplan Binnenstad (559 V)
In 2025 is er een bedrag van € 1.333.673 beschikbaar vanuit de reserve Totaalplan Binnenstad. We deden uitgaven voor planproducten, onderzoeken en advies. We benutten niet het gehele beschikbaar gestelde bedrag. Het voordeel dat dit oplevert valt weg tegen de lagere onttrekking uit de reserve Totaalplan Binnenstad.

16. Omgevingsvergunningen (158 V)
Het voordeel is ontstaan doordat we minder aanvragen technisch lieten toetsen door een bouwkundig constructeur. De voorziene proces-en gerechtskosten waren lager omdat de geraamde kosten voor de invoering van de Wet kwaliteitsborging niet zijn gebruikt. Ook is er een voordeel op het afwikkelen van balansposten in de boekhouding die een voordeel opleverden.

17. Realisatiestimulans (1.155 V)
De Realisatiestimulans is een specifieke uitkering van het Rijk aan gemeenten voor het realiseren van betaalbare woningen. De uitkering is bedoeld om gemeenten financieel te ondersteunen met beperkte administratieve lasten.
De gemeente heeft recht op een bijdrage van € 1.155.000. Deze bijdrage is gebaseerd op het aantal betaalbare woningen waarvan de bouw in 2025 is gestart. De bijdrage is niet opgenomen in de begroting.
Begin 2026 heeft de Commissie BBV bepaald dat de verantwoording van deze uitkering moet plaatsvinden in het jaar waarin de bouw start. Hierdoor kon de bijdrage niet meer worden begroot. Het bedrag is daarom in de balans opgenomen als nog te ontvangen bedrag.

Programma Zorg en gezondheid

18. SPUK Sport (202 V)
Het voordeel op sportstimulering ontstaat door de Regeling specifieke uitkering stimulering sport. Deze regeling loopt via de Sisa-bijlage. In 2025 ontvingen we een voorschotbedrag voor 2025 van € 486.000. Daarnaast namen we een te verwachten nog te ontvangen afrekening voor 2025 op van € 49.000. Door een omvangrijke investering bij een sportaccommodatie aan het einde van het jaar hebben we meer recht op gelden uit de SPUK Sport dan verwacht. Dit kwam tot uitdrukking bij het opstellen van de Sisa-bijlage wat per jaareinde is gebeurd.

19. Verbonden partij aan-z (228 V)
Begin 2026 hebben wij de conceptjaarrekening 2025 van aan-z ontvangen. Daaruit blijkt dat er een voorlopig positief saldo is van € 228.000. Dit bedrag hebben wij opgenomen op de balans als nog te ontvangen.

20. Opvang vluchtelingen Oekraïne (602 V)
Er is een voordeel omdat we meer geld van het Rijk krijgen voor het beschikbaar stellen van bedden voor Oekraïners. Dit gaat om € 167.000. Daarnaast is er een voordeel op de inventaris van € 138.000 en een voordeel op overige kosten van € 220.000

21. Opvangplekken statushouders (120 V)
Eind 2025 is de hotel- en accommodatieregeling (HAR) vervangen door de HAR+-regeling. In de nieuwe regeling krijgen we € 21.000 meer per statushouder dan in de oude regeling. Door de ingang van deze nieuwe regeling kregen we een nabetaling over 2025. Dit zorgde voor een financieel voordeel.

22. Inburgering en re-integratie (366 V)
Het voordeel bij re-integratie komt vooral doordat we minder kosten hebben gemaakt. Het gaat om € 47.000 minder voor participatieverstrekkingen en € 13.000 minder voor werkgeverssubsidies.
Het geld dat we overhouden op de re-integratiebudgetten, voegen we toe aan de reserve Werk en Inkomen.
Voor 2025 hadden we € 280.000 apart gezet om achterstanden weg te werken bij het participatieverklaringstraject (PVT), om heronderzoeken voor inburgering te doen en om mogelijke tekorten bij de inkoop van leerroutes voor inburgering op te vangen. We hebben dit geld in 2025 maar deels nodig gehad, waardoor er een voordeel is ontstaan.

23. Kinderopvangtoeslag (183 V)
Het Rijk verstrekt ons een bijdrage voor het ondersteunen van gedupeerden van de kinderopvangtoeslagaffaire. Dit loopt via de Sisa-bijlage die aan het eind van het jaar wordt opgesteld. Door de uitvoering hebben we € 223.000 van het Rijk ontvangen. Dit was niet begroot. Daar tegenover staan nog wel kosten, zodat het voordeel € 183.000 bedraagt.

24. Bijstandsuitkeringen (-393 N)
Bij de laatste begrotingswijziging van 2025 hebben we ingeschat hoeveel geld we nodig zouden hebben voor bijstandsuitkeringen. Het geld dat we toen overhielden uit de gebundelde uitkering (BUIG) hebben we toegevoegd aan de reserve Werk en Inkomen. Aan het einde van het jaar bleek dat de kosten hoger waren dan verwacht. Het ging om € 180.000 extra voor bijstandsuitkeringen aan mensen onder de 65 jaar en € 95.000 extra voor loonkostensubsidies. Dit tekort hebben we weer uit de reserve Werk en Inkomen gehaald.

Eind 2025 hebben we ook de voorziening voor dubieuze debiteuren bijgesteld. Deze hebben we moeten verhogen met € 229.000.

25. Verbonden partij Dethon (-358 N)
Het verschil komt vooral doordat we in december 2025 een bedrag van € 346.000 hebben betaald aan de medewerkers van Dethon. Dit was een vergoeding voor de nadeel­effecten van de fiscale maatregelen uit het Belastingplan 2025. Omdat wij de grootste gemeente zijn binnen de gemeenschappelijke regeling Dethon, hebben we dit bedrag ook teruggekregen via de decembercirculaire 2025. Dit geld is vervolgens als voordeel in het begrotingsresultaat opgenomen.

26. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) (110 V)
We hebben in het kader van de specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis 2023-2026 een subsidiebedrag toegekend gekregen. We konden in 2025 niet het hele bedrag uitgeven aan activiteiten die binnen de regels van deze uitkering vallen. We reserveren daarom het deel van de uitkering wat niet besteed is in 2025 voor 2026 (€ 91.000). Daarnaast ontvingen we in december 2025 extra budget voor mentale gezondheid (€ 10.000).

27. Minimabeleid (-112 N)
Het nadeel komt vooral doordat we meer kosten hebben gemaakt voor bijzondere bijstand (€ 97.000). Bij de laatste begrotingsbijstelling hadden we dit nog niet verwacht. Daarnaast kregen we begin 2026 een hoge eindafrekening van Stichting Leergeld (€ 30.000).

28. Grensinformatiepunt (-93 N)
We hebben vanuit de specifieke uitkering grensinformatiepunten een subsidiebedrag toegekend gekregen. We konden in 2025 niet het hele bedrag uitgegeven aan activiteiten die binnen de regels van deze uitkering vallen. We reserveren daarom het deel van de uitkering wat niet besteed is in 2025 voor 2026 (€ 125.000).

Programma Jeugd en onderwijs

29. Brede scholen (122V)
Bij de brede school de Steiger in Terneuzen, de nieuwe brede school in Hoek en brede school de Kreeke in Westdorpe was € 122.000 minder budget nodig voor tijdelijke voorzieningen (busvervoer gymlessen, huur noodlokalen, anti vandalisme maatregelen e.d.). We onttrokken hierdoor € 122.000 minder uit de algemene reserve en hevelen dit bedrag grotendeels (€ 84.000) over naar 2026.

30.Campus Terneuzen (207 V)
De sloop van bepaalde panden is nog niet volledig gerealiseerd. We onttrekken deze middelen in 2026 uit de bestemmingsreserve Campus.

31. Verbonden partij: CVV (223 V)
Begin 2026 hebben wij de eindafrekening 2025 van het collectief vervoer ontvangen. Daaruit blijkt dat er een voorlopig positief saldo is van € 223.000.

Programma Klimaat en duurzaamheid

32. Milieubeheer (169 V)
De deelnemersbijdragen aan de samenwerkende gemeenten zijn ten laste gekomen van de ontvangen CDOKE gelden in plaats van het reguliere budget waardoor een voordeel ontstaat op de exploitatie.
De licentiekosten gerelateerd aan de RUD hebben we ten laste gebracht van het budget PIOFACH-taken RUD, waardoor een voordeel ontstaat op de licentiekosten milieubeheer.

Programma Economie en arbeidsmarkt

33. Bedrijventerreinen (1.188 V)
De grondexploitaties worden altijd per jaareinde herzien. We hebben voordeel door hogere winstneming € 1.026.000 op de grondexploitatie Terneuzen Zuid en een winstneming van € 84.000 op Handelspoort-Zuid door hogere grondprijzen. Het voordeel op grondexploitatie voegden we toe aan de reserve grondexploitatie.

Programma Goed bestuur

34. Bestuurlijke samenwerking NSPD (100 V)
We reserveerden € 100.000 in 2025 voor projectfinanciering. Dit budget is in 2025 niet benut.  We hevelen het budget van € 100.000 over naar 2026 om de middelen in te zetten ten behoeve van het bestedingsplan van Regio Deal NSPD.

Overhead

35. Toerekening uren/overhead aan investeringen en grondexploitatie (-529 N)
We rekenden minder uren toe aan investeringen € 489.000 en grondexploitatie € 40.000 dan opgenomen in de begroting. Dit geeft in totaal een nadeel van € 529.000.

Algemene dekkingsmiddelen

36. Gemeentefonds (1.486 V)
Half december 2025 ontvingen wij de decembercirculaire gemeentefonds. Gezien de datum van ontvangst konden we de gevolgen van de circulaire niet meer aanpassen in onze ramingen. De belangrijkste posten die waren opgenomen in de circulaire waren de compensatie van kosten voor de medewerkers sociaal ontwikkelbedrijven (€ 346.500) en onder andere compensatie voor meerkosten Oekraïne in het sociaal domein (€ 135.500). Het resterende voordeel bestaat uit positieve bijstellingen als gevolg van definitieve aanpassing van hoeveelheden en diverse maatstaven in de algemene uitkering en een aantal kleinere posten. Daarnaast had de algemene uitkering nog een bedrag voor de Wet versterking regie volkshuisvesting (€ 189.000). Dit bedrag hevelen we over naar 2026. Een nabetaling in 2026 over het boekjaar 2025 levert ons nog een voordeel op van € 205.000.

37. Rentebaten (188 V)
We zijn verplicht om overtollige liquide middelen uit te zetten bij de schatkist van het Rijk. Het saldo is afhankelijk van het betaalritme op reguliere uitgaven, investeringen en inkomsten. Bij de 8e perioderapportage heeft de laatste bijstelling plaatsgevonden van de rentebaten. Het resterende voordeel is ontstaan in de laatste maanden van het jaar.

38. Terugontvangst BCF voorgaande jaren (229 V)
Het recht op onze bijdrage uit het btw-compensatiefonds over 2023 was te laag vastgesteld. We hebben daarom nog een aanvullende bijdrage ontvangen van € 229.000.

Mutatie reserves

39. Toevoegingen (-1.436 N)
De afwijkingen op toevoegingen aan de reserves zijn in relatie met de exploitatie:

• Algemene reserve             € -   703 N
• Reserve Bouwgrondexploitatie         € - 1.465 N
• Reserve Budgetoverhevelingen         €    1.070 V
• Reserve Campus Terneuzen         €         2  V

• Reserve kapitaallasten             € -        3 N
• Reserve Kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving   € -    116 N
• Reserve Onderhoud gebouwen         € -    186 N

• Reserve ruimtelijke ontwikkelingen         €        46 V
• Reserve Werk en Inkomen            € -      80 N

40. Onttrekkingen  (-480 N)
De belangrijkste afwijkingen op onttrekkingen van de reserves zijn in relatie met de exploitatie:

• Algemene reserve            € -    103 N
• Reserve Begraven voor 1/1/2017         €      164 V
• Reserve Budgetoverheveling         € -    217 N
• Reserve Campus Terneuzen         € -    301 N
• Reserve glasvezelnetwerk             €      190 V
• Reserve kapitaallasten             €        51 V
• Reserve ruimtelijke ontwikkelingen         € -      27 N
• Reserve strategische aankopen         € -    497 N
• Reserve Totaalplan Binnenstad         € -    121 N
• Reserve Werk en Inkomen            €      380 V

De toevoegingen en onttrekkingen aan reserves zijn in overeenstemming met onderliggende raadsbesluiten verwerkt. In een aantal gevallen is sprake van een systeembesluit waarbij de exacte financiële impact pas tot uitdrukking komt nadat alle mutaties in het jaar hebben plaatsgevonden. Dit leidt tot de voornaamste verschillen ten opzichte van de begroting.  

Restant

41. Diverse per saldo voordelen onder € 100.000 (710 V)
Naast de hierboven toegelichte voor- en nadelen boven € 100.000 zijn er nog kleinere afwijkingen van de begroting na wijziging. Deze posten zitten in deze post diversen. Doorgaans is deze post positief omdat budgethouders bij de laatste perioderapportage voorzichtig zijn bij het weggeven van overschotten, het jaar is begin oktober nog niet afgelopen. Daarnaast speelt zuinigheid hier ook een rol.